Wat zijn world models? Genie, Odyssey, Cosmos en V-JEPA

👁 121 keer gelezen

Een world model (wereldmodel) is een AI die geen tekst schrijft of een kant-en-klare video aflevert, maar voorspelt hoe een omgeving verandert na een actie. Daardoor kun je door zo’n gegenereerde wereld lopen alsof het een game is, of kan een robot een taak eerst in simulatie oefenen voordat hij die in de echte wereld uitvoert. In deze gids zetten we de belangrijkste modellen op een rij - Genie, Odyssey, Cosmos, V-JEPA en Atlas - inclusief prijzen, beschikbaarheid en onze eigen testresultaten.

Wat is een AI world model?

Een Large Language Model (LLM) voorspelt het volgende woord. Een world model voorspelt de volgende toestand van een omgeving: het volgende beeldframe, de positie van objecten en de camerabeweging. De besturing is hierbij cruciaal. Het model ontvangt invoer zoals “de speler stapt vooruit” of “de robotarm sluit de grijper” en berekent direct wat het visuele en fysieke gevolg daarvan is.

De belangrijkste verschillen met een traditionele videogenerator zoals Veo:

• Een videogenerator rendert een complete clip in een keer, die je daarna alleen passief kunt bekijken;
• Een world model berekent het beeld frame voor frame in realtime, direct reagerend op je invoer;
• Een world model moet onthouden wat het eerder liet zien - als je je omdraait en weer terugkijkt, hoort een gebouw op exact dezelfde plek te staan (dit blijft voorlopig het zwakste punt).

Een eerdere analyse over waarom onderzoekers world models beschouwen als de logische vervolgstap op LLM’s lees je hier: world models - AI met natuurkundig inzicht.

Hoe werkt een world model onder de motorkap?

De meeste huidige modellen die beelden genereren volgen een vergelijkbare opzet:

• Trainen op video: het model bekijkt miljoenen uren videomateriaal, vaak afkomstig uit videogames en dashcams, gekoppeld aan de bijbehorende besturing (toetsenbord, stuurwiel, beweging van robotarmen).
• Stapsgewijze voorspelling: op basis van de voorgaande frames en de actuele invoer voorspelt het model het volgende frame. Dit is een autoregressieve methode, vergelijkbaar met LLM’s, maar dan met visuele tokens in plaats van woorden.
• Diffusietechniek: elk nieuw frame ontstaat via denoising, net als bij beeldgeneratoren. Om dit in realtime te laten draaien, worden de modellen gedestilleerd zodat slechts enkele denoising-stappen per frame nodig zijn.
• Geheugenvenster: het model kijkt naar een beperkt venster uit het verleden. Zodra een object buiten dit venster valt, moet het model dit opnieuw invullen - vandaar dat details of gebouwen soms spontaan veranderen.

Meta’s V-JEPA kiest voor een ander principe: in plaats van losse pixels voorspelt het de toestand van de wereld in een abstracte conceptuele ruimte. Je kunt er niet interactief in rondlopen, maar het model vraagt aanzienlijk minder rekenkracht en leent zich uitstekend voor taakplanning bij robots.

Beperkingen waar ontwikkelaars minder over praten

• Objectpermanentie: draai je de camera 180 graden en kijk je weer terug, dan is de omgeving vaak veranderd. In onze test met Odyssey-3 zagen we dit al na tien seconden gebeuren.
• Korte sessies: gratis previews bieden sessies van enkele minuten, en ook Genie 3 houdt volgens Google een consistente omgeving slechts een paar minuten stabiel.
• Beperkte resolutie: de meeste modellen leveren 480p tot 720p, wat ver verwijderd is van de 4K-kwaliteit van moderne videogeneratoren.
• Gebrek aan specifieke lokale kennis: modellen herkennen een generieke “Europese stad”, maar missen gedetailleerde kennis van specifieke regionale monumenten.
• Selectieve benchmarks: er zijn nog weinig onafhankelijke vergelijkingen; fabrikanten publiceren voornamelijk testvarianten waarin hun eigen model als winnaar uit de bus komt.

Waarvoor worden world models gebruikt?

• Robotica en zelfrijdende auto’s: trainen in simulaties in plaats van tienduizenden uren fysiek testen op de weg. Dit is de primaire markt voor NVIDIA en Odyssey.
• AI-agents: oneindige virtuele omgevingen om agents te trainen in probleemoplossing of gaming.
• Games en filmproductie: snelle conceptverkenning van locaties, sfeerbeelden en interactieve prototypes van virtuele werelden.
• Wetenschappelijk onderzoek: nagaan of AI basale natuurkunde begrijpt via benchmarks zoals Physics-IQ.

De belangrijkste world models van dit moment

Genie 3 en Project Genie

Genie 3 van Google DeepMind werd gepresenteerd in augustus 2025. Het model genereert een navigeerbare wereld in 720p met 24 beelden per seconde. In januari 2026 bracht Google dit naar Labs onder de naam Project Genie - aanvankelijk uitsluitend voor abonnees van Google AI Ultra in de VS. Sinds mei 2026 meldden gebruikers dat de toegang geleidelijk is uitgebreid naar Ultra-abonnees in andere regio’s, al ontbreekt een officiële landenlijst. Project Genie combineert Genie 3 met Nano Banana en Gemini. Lees meer over deze ontwikkelingen in onze analyse over world models als de volgende stap na LLM’s.

Odyssey-3

Het in Palo Alto gevestigde Odyssey lanceerde Odyssey-3 op 8 oktober 2026. Dit is een autoregressieve diffusion transformer die opeenvolgende frames berekent op basis van eerdere beelden en live besturing. Het model is sterk gedestilleerd om met minimale stappen per frame te werken, wat de realtime prestaties mogelijk maakt. Deze architectuur is bedoeld voor autonome navigatie van robots, auto’s en drones. Een uitgebreide bespreking vind je in onze Odyssey-3 review.

NVIDIA Cosmos

Cosmos is NVIDIA’s open modelreeks gericht op fysieke AI. Het dient voornamelijk om synthetische trainingsdata te genereren voor robots en autonome wagens. De Edge-variant is compact genoeg om direct op lokale apparatuur te draaien zonder cloudverbinding. Meer informatie over de installatie lees je in onze handleiding aan de slag met NVIDIA Cosmos 3 en het artikel over Cosmos 3 Edge.

V-JEPA 2 van Meta

V-JEPA 2 dateert uit juni 2025. In plaats van elk frame visueel uit te tekenen, berekent het veranderingen in een abstracte latente representatie. Deze aanpak wordt sterk verdedigd door Yann LeCun, die pixelgeneratie ziet als een inefficiënte verspilling van rekenkracht. De gewichten zijn open source beschikbaar. LeCun zette deze visie later voort in zijn eigen initiatief, zoals beschreven in het dossier over Yann LeCun en AMI Labs.

World Labs: Marble en Atlas

World Labs, opgericht door Fei-Fei Li, specialiseert zich in ruimtelijke intelligentie. Marble zet beelden om in interactieve 3D-omgevingen, terwijl Atlas (aangekondigd op 1 september 2026) vanuit een enkele foto tot een minuut video in 1440p produceert met nauwkeurige camerabediening en export naar point clouds. Meer details vind je in ons overzicht van World Labs Atlas.

Prestaties in de Physics-IQ test

De benchmark Physics-IQ onderzoekt in hoeverre een model fysische wetten respecteert bij videovoorspellingen, zoals zwaartekracht, botsingen en vloeistofdynamica. Onderstaande data zijn afkomstig van de officiële Odyssey-metingen bij de release op 8 oktober 2026:

Onze praktijktest met Odyssey-3

Odyssey-3 was op 9 oktober 2026 het enige volwaardige world model dat we direct zonder account of kosten in de browser konden uitproberen. We voerden tests uit met specifieke locaties: bergweiden in het Bieszczady-gebergte (zowel in het Engels als met de Poolse prompt połonina w Bieszczadach) en de historische Grote Markt van Krakau in de winter.

Onze conclusie: het model vangt sfeer, diepte en algemene terreinkenmerken erg goed, maar mist geografische detailkennis en verliest snel consistentie bij het omdraaien. Prima geschikt voor snelle visuele verkenning, maar nog niet bruikbaar voor natuurgetrouwe representaties.

Zelf aan de slag: drie manieren

1. Direct en gratis: surf naar experience.odyssey.systems, voer een omgevingsbeschrijving in en navigeer met de WASD-toetsen en pijltjes.
2. Via een Google-abonnement: controleer in Google Labs of Project Genie actief is op je Google AI Ultra-account.
3. Lokaal op eigen hardware: installeer NVIDIA Cosmos of Meta V-JEPA 2 via Hugging Face. Hiervoor heb je een krachtige GPU en basiskennis van Python nodig.

World models versus AI-gametools

World models worden soms verward met tools voor gameontwikkeling. Een platform zoals Google Labs Playground genereert een complete game inclusief spelregels, puntentelling en doelstellingen. Een world model genereert puur een interactieve omgeving om in rond te lopen, zonder spelregels. Lees meer in onze gids over Google Playground en gamecreatie met AI.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een world model en een videogenerator?

Een videogenerator maakt een vooraf berekende, statische videoclip. Een world model berekent beelden continu in realtime op basis van jouw interactieve besturing en probeert eerdere beelden in het geheugen vast te houden.

Bestaat er een gratis world model?

Ja. Odyssey-3 biedt een gratis interactieve demo in de browser, en zowel NVIDIA Cosmos als Meta V-JEPA 2 zijn gratis te downloaden als open source modellen.

Werkt Genie 3 in Nederland en België?

Project Genie is gekoppeld aan het betaalde Google AI Ultra-abonnement. Aangezien Google geen officiële lijst met ondersteunde landen heeft gedeeld, hangt de beschikbaarheid af van de instellingen in je eigen Google Labs-omgeving.

Begrijpt een world model echte natuurkunde?

Gedeeltelijk. De hoogste score in de Physics-IQ benchmark ligt rond de 66 punten, wat aantoont dat complexe interacties nog fouten bevatten. Elementaire effecten zoals loopbewegingen, belichting en nevel ogen in de praktijk wel realistisch.

Kan ik een world model op mijn eigen pc draaien?

NVIDIA Cosmos en V-JEPA 2 kunnen lokaal draaien mits je over een recente, krachtige NVIDIA-videokaart beschikt. Odyssey-3 en Genie 3 werken uitsluitend via de cloudinfrastructuur van de respectievelijke aanbieders.

Wat heeft een individuele maker hier momenteel aan?

Het is vooral een handig hulpmiddel voor vroege concept art, sfeerimpressies van virtuele werelden en interactieve prototypes voor games. Voor volwaardige videoproducties is de resolutie en stabiliteit nog ontoereikend.

Bronnen en verificatiedatum

• Odyssey - Meet Odyssey-3
• Google - Project Genie
• 9to5Google over Project Genie
• Wikipedia - Genie (world model)
• Praktijktest Odyssey-3 uitgevoerd op 9 oktober 2026. Gegevens geverifieerd op 9 oktober 2026.

// lees verderWorld models: hoe Genie 3 en Marble AI fysica lerenAI-overzichtNemotron 3.5 Super VL vs Step 5: Gewichten, licenties en testAI-overzichtAI-cursus met certificaat: wat zegt de AI Act?AI-overzicht

Kinetyra