Sam Altman ontslagen bij OpenAI: de vijf dagen van november 2023

👁 111 keer gelezen

Op vrijdag 17 november 2023 keek Sam Altman in Las Vegas naar de Grand Prix van de Formule 1, toen het bestuur van OpenAI hem uitnodigde voor een videogesprek en hem in een paar minuten zijn bedrijf afnam. Vijf dagen later was hij terug, en de meeste mensen die hem hadden ontslagen moesten vertrekken. Het is het snelste en leerzaamste CEO-schandaal uit de techgeschiedenis, want het ging niet om geld of een affaire, maar om de vraag wie in een bedrijf echt de macht heeft.

Een mededeling die niets verklaarde

Het bestuur van OpenAI schreef dat Altman “niet consequent openhartig was in zijn communicatie met het bestuur”, waardoor de raad zijn taken niet goed kon uitvoeren, en dat de raad het vertrouwen in zijn vermogen om het bedrijf te leiden had verloren. Technologiechef Mira Murati werd interim-CEO. Greg Brockman verloor zijn plek als voorzitter van de raad en vertrok een paar uur later zelf. Het bedrijf zei niet waar het gebrek aan openheid precies uit bestond.

Volgens verslagen die de media later samenstelden hoorde Altman het nieuws een paar minuten voor de bekendmaking, en Microsoft, de grootste investeerder van OpenAI, ongeveer een minuut ervoor. In de raad zaten toen zes mensen: Altman, Brockman, Ilya Sutskever, Adam D’Angelo, Tasha McCauley en Helen Toner. De vier anderen waren genoeg om hem te ontslaan.

Waarom het bestuur dit kon doen

OpenAI was geen gewoon bedrijf. De onderneming die geld verdiende werd aangestuurd door een non-profitorganisatie, en de raad daarvan legde geen verantwoording af aan aandeelhouders, maar aan een missie: de veilige ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Microsoft had miljarden dollars geïnvesteerd, maar had geen zetel in de raad. Investeerders, medewerkers met aandelen en partners hadden dus geen formele stem. Vier bestuurders konden de CEO wegsturen zonder iemand te waarschuwen, en dat deden ze ook.

Wat daarna gebeurde, liet zien dat formele macht en echte macht twee verschillende dingen zijn.

De vijf dagen in een tijdlijn

• 17 november, vrijdag. Altman wordt ontslagen. Murati wordt interim-CEO. Het aandeel Microsoft sluit 1,7 procent lager, op 369,85 dollar.
• 18 november, zaterdag. Het bestuur praat over een terugkeer van Altman. Microsoft en het fonds Thrive Capital zetten druk. Volgens The Information bedreigt het ontslag de verkoop van aandelen van medewerkers tegen een waardering van 86 mld dollar.
• 19 november, zondag. De gesprekken lopen vast. Het bestuur benoemt binnen drie dagen een tweede interim-CEO: Emmett Shear, de voormalige baas van Twitch.
• 20 november, maandag. Satya Nadella maakt bekend dat Altman en Brockman naar Microsoft gaan om een nieuw onderzoeksteam te leiden. Meer dan 700 van de ongeveer 770 medewerkers van OpenAI tekenen een brief waarin ze het aftreden van de hele raad eisen en dreigen naar Microsoft te gaan, dat volgens de brief plek had voor iedereen. Ook Sutskever, een van de initiatiefnemers van het ontslag, tekent. Het aandeel Microsoft stijgt 2,1 procent, naar 377,44 dollar.
• 21 november, dinsdagavond. OpenAI maakt een principeakkoord bekend: Altman keert terug als CEO, de nieuwe raad bestaat uit Bret Taylor als voorzitter, Larry Summers en Adam D’Angelo, de enige uit de oude samenstelling.

Het bestuur had het formele recht om de CEO te ontslaan. Het had alleen niemand die het daarin volgde.

Wat het onderzoek vaststelde

De nieuwe raad liet advocatenkantoor WilmerHale de hele kwestie onderzoeken. De juristen liepen ongeveer 30.000 documenten door en voerden tientallen gesprekken. Op 8 maart 2024 publiceerde OpenAI een samenvatting: het ontslag was het gevolg van een “verbroken relatie en verloren vertrouwen” tussen Altman en de vorige raad, de raad had ruime bevoegdheden, maar Altmans gedrag “vereiste geen ontslag”. Volgens Bret Taylor lag de oorzaak niet bij zorgen over de veiligheid van producten of over de financiën, en handelde de vorige raad zonder de belangrijkste partners vooraf te waarschuwen. Het volledige rapport is niet gepubliceerd. Altman keerde terug in de raad, waar ook Sue Desmond-Hellmann, Nicole Seligman en Fidji Simo bij kwamen.

Helen Toner gaf in mei 2024 haar versie in de podcast The TED AI Show. Ze beweerde onder meer dat de raad van de lancering van ChatGPT in november 2022 via Twitter hoorde en dat Altman informatie voor de raad achterhield. OpenAI reageerde dat het teleurgesteld is dat Toner op deze zaken terugkomt. Het zijn haar beweringen, geen bevindingen van het WilmerHale-onderzoek.

De waardering van OpenAI voor en na het ontslag

OpenAI was niet beursgenoteerd, dus de enige dagelijkse graadmeter was de koers van Microsoft. Tijdens de hele crisis verloor Microsoft weinig: de daling van vrijdag van 1,7 procent was maandag goedgemaakt, en een week na het ontslag stond de koers 0,3 procent hoger dan ervoor.

In minder dan 2,5 jaar na Altmans terugkeer is de waardering van OpenAI ongeveer verTienvoudigd. De markt heeft beoordeeld wie er gelijk had.

Wat dit leert over de zaak-Nvidia

De zaak-OpenAI is het spiegelbeeld van Nvidia. Bij OpenAI had de raad alle macht, maar niet de steun van de mensen van wie het bedrijf afhing, en moest ze terugkrabbelen. Bij Nvidia maakte de raad jarenlang geen gebruik van de macht die ze had. De statuten lieten toe de CEO met een gewone meerderheid van de bestuurders te ontslaan, en tien van de elf raadsleden waren onafhankelijk. Toch had het bedrijf geen voorzitter van de raad en geen aangewezen opvolger.

Eén mechanisme is gemeenschappelijk: in beide bedrijven hing alles af van één persoon, het gezicht van het product, de partner van de grootste klanten en een magneet voor medewerkers. Bij OpenAI redde die afhankelijkheid de CEO. Bij Nvidia redde ze hem niet toen er berichten kwamen over spionage, over een affaire en over een relatie met een ondergeschikte. Het verschil zit in waar de zaak over ging. Altman werd gebrek aan openheid jegens de raad verweten, wat het onderzoek geen reden voor ontslag vond. Huang gaf zelf ontrouw toe, en de raad van Nvidia nam na vier dagen zijn ontslag aan.

De tweede les gaat over partners. In november 2023 bouwde Microsoft in drie dagen een alternatief voor Altman en won daarmee de onderhandeling. In november 2026 bouwde niemand een alternatief voor Huang, en de belangrijkste spelers in Washington trokken zich van de zaak terug. De volledige kroniek van die dagen beschrijf ik in het rapport Vijftien dagen die Nvidia veranderden.

Veelgestelde vragen

Waarom werd Sam Altman ontslagen bij OpenAI?

Het bestuur schreef op 17 november 2023 dat Altman niet consequent openhartig was in zijn communicatie met de raad. Details werden niet gegeven. Het onderzoek van advocatenkantoor WilmerHale concludeerde later dat het om een verbroken relatie en verloren vertrouwen ging, en dat Altmans gedrag geen ontslag vereiste.

Hoeveel dagen was Altman geen CEO van OpenAI?

Hij werd ontslagen op vrijdag 17 november 2023, en OpenAI maakte het akkoord over zijn terugkeer bekend op dinsdagavond 21 november. In die tijd had het bedrijf twee interim-CEO’s: Mira Murati en Emmett Shear.

Wat gebeurde er met de bestuursleden die Altman ontsloegen?

Van de oude raad bleef alleen Adam D’Angelo over. Helen Toner, Tasha McCauley en Ilya Sutskever kwamen niet in de nieuwe raad.

Tech-CEO-schandalen: Tech-CEO’s en schandalen: Intel, OpenAI, Uber, WeWork, Theranos, FTX, Nvidia

Kinetyra